شونيزيه (برگرفته از کلمۀ فارسی شونيز به معنی سياه دانه) برای همۀ کسانی که در تاريخ تصوف و عرفان در قرن سوم تا هفتم تحقيق می‌کنند نامی آشنا است و شايد بتوان گفت در تاريخ تصوف منطقه‌ای به اهميت شونيزيه نداريم.
صدها عارف و صوفی در اين منطقه به ذکر و خلوت و عبادت مشغول شده‌اند و ده‌ها تن از بزگان عرفان اسلامی در آنجا به خاک سپرده شده اند. بزرگانی همچون معروف کرخی (م. 165 يا 171)، سری سقطی(م. 253)، ذو النون مصری (م. 245)، جنيد بغدادی (م. 297)، ابوالحسين نوری (م. 275)، رويم (م. 303)، جعفر خلدی (م. 348)، سمنون محب (م. 299)، جعفر مرتعش (م. 328)، ابو حفص عمر سهروردی عموی ابو نجيب (م. 532)، نجم الدين دايه (م. 654). ابن جوزی در کتاب المنتظم في تاريخ الأمم و الملوک نام بيش از پنجاه شخصيت برجسته اسلامی را که در شونيزيه دفن شده اند را ذکر کرده است.
اگر مطالبی را که در مورد اين قبرستان در متون و منابع عرفانی و تراجم ذکر شده بخواهيم جمع کنيم بيش از يک جلد کتاب خواهد بود با اين حال تا جائی که من اطلاع دارم هيچ مقاله‌ای در معرفی اين منطقه به زبان فارسی نوشته نشده است و هيچ يک از دائرة المعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه بزرگ جهان اسلام مدخلی برای اين عنوان اختصاص نداده‌اند.
هميشه آرزو داشتم که اين مکان مقدس را از نزديک ببينم لذا مدتی پيش که توفيق يافتم چند روزی را در بغداد باشم به دنبال اين منطقه رفتم امروزه برای مردم بغداد شونيزيه نام آشنايی نيست اما بيشتر مردم معروف کرخی را با عنوام «شيخ معروف» می‌شناسند. مقبرۀ معروف کرخی در بنايی زيبا و دلنواز قرار دارد از حال و هوای معنوی خاصی برخوردار است بر اساس اسناد تاريخی عارفان ديگری نيز در نزديکی مقبرۀ او دفن شده‌اند که در بنای حاضر هيچ اثری از آنها نيست.
گو اينکه بخش‌های زيادی از قبرستان تاريخی شونيزيه به خيابان و يا اماکن عمومی تبديل شده است لذا بخشی از قبرستان شونيزيه که مقبرۀ جنيد بغدادی در آن قرار دارد از مقبرۀ معروف بيش از يک کيلومتر فاصله دارد. اين بخش از قبرستان شونيزيه که مقبرۀ جنيد در آن قرار دارد منطقه‌ای است متروکه که تعداد زيادی واگن‌ کهنه و از رده خارج در آنجا نگهداری می‌شود.
مقبرۀ جنيد در کنار مقبرۀ سری سقطی در يک بنای قديمی قرار دارد و کنار آنها مسجدی است کوچک که به احتمال زياد همان مسجدی که در متون عرفانی و صوفيه به عنوان مسجد شونيزيه ذکر شده است.
مقبرۀ جنيد و سری اگرچه به ظاهر زيبا نيستند اما فضای معنوی حاکم بر اين مکان نيز کم از مقبره معروف نيست با اينکه بر اساس گزارشات تاريخی مقبرۀ نوری و جعفر خلدی نيز در نزديکی مقبرۀ جنيد قرار داشت ولی الآن اثری از آنها نيست گو اينکه از عارفان مدفون در شونيزيه فقط معروف کرخی و سری سقطی و جنيد بغدادی صاحب ضريح و بارگاه بوده‌اند و همين باعث شده که تا امروز شناخته شده باشند البته با اينکه می‌دانستيم قبر عارف بزرگ قرن سوم ذوالنون مصری نيز مشخص است اما به سختی و بعد از مدتی جستجو فهميديم در داخل يکی از خانه‌هايی که در کنار قبرستان ساخته شده قرار دارد. قبر ذوالنون در اتاق خانه‌ای قرار داشت که در اختيار خانواده‌ای شيعی و مهمان نواز بود و برای من عجيب بود که قبر شخصيتی بزرگ و تاثيرگذار همچون ذوالنون بايد به اين نحو نگهداری می‌شود اگر تاثير معنوی و فرهنگی او و ديگر بزرگانی که هر کدام منبع انوار و معارف الهی هستند ناديده بگيرم تعظيم و احيای نام و آثار اين بزرگان می‌توانست اين مناطق را که فعلا مخروبه‌ای بيش نيست آباد سازد.
اگرچه به ظاهر امروز شونيزيه خرابه‌ای بيش نيست اما برای من يادآور صدها حکايت و واقعه‌ای بود که در منابع عرفانی خوانده بودم حکايتی که از خراز نقل شده بود «ابو سعيد خرّاز گويد: عمرى در طلب آن بودم تا مگر از كسان او كسى يابم‏. شبى از شبها بورد خويش مشغول بودم، ابليس بيامد تا مرا وسوسه كند، عصا برگرفتم و رو بدو نهادم، مرا گفت: اى مدّعى عصا بينداز كى من از تو نترسم. گفتم: پس از كه ترسى؟ گفت از مردان. گفتم: من از زمره مردان نيم؟ گفت: نه. گفتم: پس‏ ايشان كيانند؟ گفت: آنان‏اند كى درين ساعت در مسجد شونيزيه در بوستان خاطر خويش در جولانند. برخاستم و از زاويه بيرون آمدم و بشتاب‏ رفتم، چون بمسجد شونزيه رسيدم، از شكاف در درنگرستم، چهل كس را از عبّاد و اوتاد روزگار ديدم سر بگريبان فكرت فرو برده، بر زبر سر هر يكى قنديلى از نور آويخته، چون چشم من بريشان افتاد، يكى ازيشان سر برآورد و گفت: يا باسيعد بازگرد كه بدلالت ابليس‏ آمده‏اى، و آنك به دلالت ابليس‏ آيد با صحبت‏ مردان راه نيابد.(الستين الجامع: ص 277).
و يا حکايتی که نجم کبری ذکر کرده است: از سمنون محب حكايت شده هرگاه در شونيزيه‏ راجع به محبت سخن مى‏گفت قنديلهاى شونيزيه‏ از جذبه سخنان وى بى‏اختيار شده و براست و چپ به حركت در مى‏آمدند. (فوائح الجمال و فواتح الجلال: ص 177)

و در پايان بد نيست به اين سخن ابن عربی ابن عربی اشاره کنم که می‌گويد: نفوس قويه همچون نفوس اولياء و يا ملائکه در امکنه تاثير می‌گذارند و هيچ منزل و مکانی نيست که مدتی را اوليای الهی در آن سکونت داشتند مگر اينکه آثار آنها در آنجا باقی است همچون خانۀ بايزيد در بسطام و زاويۀ جنيد در شونيزيه و عبادتگاه ابراهيم ادهم و ارواح لطيفه اين تاثير را درک می‌کنند لذا امکنه در نزد آنها متفاوت هستند بعض افضل از ديگری است و در بعضی حال آنها خوش و در بعضی نا خوش است. (الفتوحات المکية: ج 1، ص 99).